Bạn thấy nội dung trên Cổng thông tin Thành Phố Hà Tĩnh như thế nào?
Đang trực tuyến
241
Truy cập trong ngày
1.351
Truy cập trong tháng
782.089
Tổng số truy cập
13.490.769

    Những danh tướng họ Võ
    Cập nhật lúc : 08:05, ngày 27/02/2013 (GMT+7)

    TPHT - Theo tộc phả họ (Võ) Việt Nam xuất bản năm 2007, thì họ Võ vào đây từ rất sớm, từ rất sớm, khoảng thế kỷ XIV. Họ này phát đạt chủ yếu về võ nghiệp, riêng triều đại Lê - Trịnh trong Họ đã có 18 người được phong tước quận công, 17 vị đậu tạo sỹ. Do vậy, truyền ngôn trong dân gian có câu: "Thập thất tạo sỹ, thập bát quận công, cung kiến gia thanh, quang gian sách. Đồng triều phụ tử, đồng khoa huynh đệ, thi thư thế nghiệp, thọ sơn hà".

    Công lao bảo vệ đất nước được ghi chép đầy đủ trong Hoàng Lê Nhất Thống chí, Đại Việt sử ký lục biên. Đại Việt sử ký lục biên chép: "đời Lê ý Tông - năm Vĩnh Hiệu thứ 6 (1740) giặc xâm phạm Đông Yên (tên huyện thuộc Khoái Châu, Hưng Yên, sách không viết thuộc nhóm khởi nghĩa nào), Triều đình sai đốc trấn Võ Tá Liễn đem quân đánh dẹp. Chính tây đại tướng quân thể quận công Võ Tá Lý đánh thắng giặc Tế, giặc Bồng, được vua ban cho thể quận công, cờ gươm, áo mũ, ấn tín và sắc dụ nêu thưởng. Đời Lê Hiển Tông thứ 3 (1742) lấy Hoàng Công Kỳ thống lĩnh quân bộ xứ Hải Dương và Trần Cảnh thống lĩnh quân thủy cùng với đốc lĩnh Võ Tá Liễn đánh giặc Nguyễn Hữu Cầu. Tá Lý, Tá Liễn, Tá Sắt, Tá Đoan đều là dòng dõi của Tá Hán (Hà Quận Công)  là những người cầm quân đánh bại bọn giặc để bảo vệ vua Lê, chúa. Võ Tá Sắt  là người mưu lược, nổi tiếng gan góc, chỉ huy tài giỏi được nhà vua giao làm tướng chỉ huy đánh thắng nhiều trận, khi xông trận bị trúng tên lòi con ngươi, ông  móc lấy nuốt chửng và thúc quân đánh tiếp, khi tử trận được nhà vua ban tặng “Đặc tiến phụ quốc tướng quân. Võ Tá Liễn văn võ kiêm toàn được phong là Thái phó và là hậu thần của bản xã, ông là người đậu tạo sỹ đầu tiên lúc mới 21 tuổi, là một sanh tướng tài ba, lỗi lạc đánh đâu thắng đó. Khi ông tử trận, trong điếu văn nhà Vua viết “ Cung Duy Tôn thần nhị ngũ từ tinh giang sơn dục tú, Dương thời thuận nghiệp, Chung cổ Anh Linh”, “Phong thần trắc dỹ, văn võ toàn tài. Ông được dựng miếu thờ (miếu Quan quận) và có từ đường tại xã Hà Hoàng cùng với Nham quận công, Bàn quận Công, Đốc quận Công, Khiêm Quận Công do bản xứ thờ cúng. Văn Bia miếu thờ của ông có đề : “Hồng Lam tú khí, địa xuất tài hoa, bào hốt danh gia, thế sinh lương tướng, Kinh duy ngũ thái phó khiêm quận công”, dịch nghĩa “ Khí linh tú Hồng Lam sơn thuỷ, tướng thần sinh chí tráng kỳ tài. Công lao lân các vân đài, tiếng thơm dành để muôn đời về sau, đức khiêm quận quan hầu linh trụ, chí hiên ngang khí vũ hơn người, giỏi nghề từ phú gồm tài lược thao, khao tạo sỹ đỗ triều Vĩnh Hựu, Mệnh Khâm sai trấn thủ hai thành, đuổi giặc Tế, phá giặc Canh, giải vây ngạnh cát, đánh thành Đông An”. Võ Tá Hán là người võ nghệ cao cương cầm quân khiển tướng giỏi lập nhiều chiến công, được vua Lê phong tước quận công,  lĩnh chức chánh Đề lĩnh tử hơn 10 năm. Trong chiếu chỉ vua phong “Đặc tấn phụ quốc, thượng tướng quân thân võ tự vệ”, “Phụng sau tư thành quân vụ sự đô đốc Hà Quận Công.

      Từ năm Bảo Thái thứ 4 (1733) nhà Vua thay đổi quy chế nội dung thi tuyển người tài, có quy định người nào đậu cả ba lần thi thì đậu tạo sỹ (tiến sỹ võ). Các con của Võ Tá Mân là Tá Cơ, Tá Kiên, Tá Bật, Tá Thìn, Tá Mỹ, Tá Lễ, Tá Đồng, Tá Chuân, Tá Nghị đều đỗ tạo sỹ. Họ Võ Tá ở Hà Hoàng là một trong những dòng họ lớn, dưới triều vua Lê - Chúa Trịnh là dòng họ có nhiều người là Công thần, quận tước có nhiều công trạng trong bảo vệ đất nước, trung thành với triều đình. Có 3 người được phong công thần (Tá Lý Công Thần văn Mỹ hầu, Võ Tá Phúc Tán trị công thần Hùng chư hầu, Võ Tá Lý Dương võ Công thần thể quận công. Những người được phong tước quận công như Võ Tá Hán Hà quận công, Võ Tá Lý Thể quận công (vừa là công thần), Võ Tá Miện Thao quận công, Võ Tá Sắt Sắt Quận công. Võ Tá Liễn Khiêm Quận công, Võ Tá Tốn Đốc Quận công. Ngoài ra còn có 7 người làm đốc trấn, 2 người quyền Phủ sự, 3 người là Dự lưỡng chế bộ sự (tham dự công việc của sáu bộ cả bên phủ vua Lê, phủ Chúa Trịnh). 
    Hải Yến